پيش همايش خاستگاه ادبي و هنر صفويان در اردبيل برگزار شد

دوازدهمين پيش همايش گردهمايي مكتب اصفهان با عنوان «خاستگاه ادبي و هنري صفويان در اردبيل» برگزار شد.

به گزارش روابط عمومي فرهنگستان هنر و به نقل از دبيرخانه گردهمايي مكتب اصفهان، اين همايش دوشنبه، 6 آذر ماه در سالن اجتماعات استانداري اردبيل تشكيل شد، دكتر مهرداد احمديان (مسئول بخش امور بين الملل مكتب اصفهان)، سجاد يارزاده (مدير كل پژوهش هاي كاربردي و راهبردي فرهنگستان هنر، دستباز (مدير كل امور اجتماعي و انتخابات استانداري) و شكيبا (مدير كل ارشاد اسلامي اردبيل) و جمعي از اساتيد، پژوهشگران و دانشجويان حضور داشتند.

در ابتداي اين نشست علمي، دستباز به نمايندگي از استاندار اردبيل از برگزاري اين همايش در اين استان ابراز خشنودي كرد و گفت: «اميدواريم در جهت اهداف گردهمايي بزرگ مكتب اصفهان و اين حركت علمي و فرهنگي گامي برداشته باشيم و از اين پس همكاري هاي بيشتري با فرهنگستان هنر داشته باشيم.»

سپس، شكيبا مدير كل وزارت ارشاد اسلامي استان اردبيل به اين موضوع اشاره كرد كه قرار بود اين نشست علمي در يكي از دانشگاه هاي اردبيل برگزار شود كه متأسفانه اين اقدام انجام نشد وي گفت: «سعي داشتيم همايشي در شأن استان اردبيل كه خاستگاه تشيع بوده و جايگاه ويژه اي در دوره صفويه داشته است، برگزار كنيم اما متأسفانه به دليل عدم همكاري دانشگاه اردبيل، سالن اجتماعات استانداري براي اين نشست در نظر گرفته شد.»

وي گفت: «اين همايش به منظور كسب و احياي هويت ملي كشورمان برگزار مي شود و بايد در كشور فعاليت هايي بيشتري در اين باره صورت بگيرد تا پيوند نسل هاي جديد با فرهنگ و هنر درخشان كشورمان منقطع نشود.»

در ادامه اين نشست، دكتر مهرداد احمديان، مسئول بخش امور بين الملل به معرفي كوتاهي از فعاليت هاي كه تاكنون در راستاي گردهمايي مكتب اصفهان انجام شد، پرداخت و گفت: «فرهنگستان هنر پيرو فعاليت هايي كه در چند ساله اخير در زمينه معرفي تنوع و پيچيدگي هاي خاص فرهنگ و هنر ايران در داخل و خارج از كشور داشته است، چند همايش بين المللي برگزار كرده كه اولين آن ها سه سال پيش با عنوان كمال الدين بهزاد و پس از آن سلطان محمد بوده اما اين بار گردهمايي مكتب اصفهان حول و حوش شخصيت هنري خاصي نيست بلكه يك دوره و مقطع خاصي از تاريخ ايران را بررسي مي كند و در تمام شهرهايي كه در دوره صفويه حايز اهميت بوده و نقش ويژه اي داشته اند، نشست هاي علمي برگزار كرده است.»

وي در پايان سخنان خود گفت: «اهميت استان اردبيل در دوره صفويه و ويژگي هاي خاص مقبره شيخ صفي، فرهنگستان هنر را بر آن داشت تا همايشي در اين استان برگزار كند.»

در قسمت بعدي برنامه، ميترا آزاد، استاد دانشگاه ميراث فرهنگي به سخنراني درباره موضوع «تزيينات معماري بقعه شيخ صفي الدين اردبيلي» پرداخت و با استفاده از نمايش تصاويري از بقعه شيخ صفي سخنان خود را تكميل كرد. وي گفت: «تزيينات معماري بقعه شيخ صفي الدين اردبيلي در بر دارنده انواع تزيينات سنتي ايران است. اين تزيينات در پنج شاخه اصلي گچ بري، كاشي كاري، تزيينات سنگي، طاق بندي (مقرنس، معرق و يزدي بندي)، درها و پنجره ها هست. اما نكته اي كه در اين ميان وجود دارد اين است كه اگر شما با مجموعه بقعه شيخ صفي آشنا باشيد، معماري اسلامي ايران را خواهيد شناخت. در واقع تزيينات معماري اين بناي تاريخي نه فقط بيانگر معماري دوره صفوي است، بلكه نمايانگر چهارصد سال گذار معماري اسلامي ايران است و به خوبي تطور و تحول انواع تزيينات معماري را نشان مي دهد.»

دكتر آزاد سپس، به معرفي هر يك از انواع تزيينات معماري در بقعه شيخ صفي پرداخت و در پايان سخنان خود گفت اين بقعه را مي توان پس از بقعه سلطانيه جزو ميراث جهاني ايران به شمار آورد و بايد براي اين امر تلاش كرد و به بررسي درباره تزيينات و سبك هاي هنري موجود در آن پرداخت.

در بخش بعدي برنامه، حجت الاسلام عادل مولايي، به بررسي «شعر صفويه با رويكرد به آذربايجان» پرداخت و گفت: «حساسيت دوران صفويه به اين دليل است كه خاندان صفويه شيعه مذهب بودند و از اين جهت مشتركات بسياري با دولت جمهوري اسلامي ايران دارند. اين موضوع سبب مي شود كه نياز به توجه و تحقيق بر فرهنگ، هنر و حتي سياست دوره صفويه بيش از هر دوره اي احساس شود. اما با وجود اين مي بينيم كه اين دوران به واسطه كينه توزي عده اي و غفلت عده اي ديگر در محاق واقع شده و نسبت به درك و شناخت آن كوتاهي شده است. اين موضوع به ويژه در مورد شعر و ادبيات اين دوره نيز رخ داده است. اگر چه شعر دوره صفويه، پشتوانه معنوي، علمي، هنري و عرفاني بسيار غني دارد و ويژگي هاي خاصي به ادبيات اين دوره بخشيده اسنت و شاهكارهايي در اين دوره خلق شده است اما همواره مورد غفلت واقع شده است.»

هما جديكار، سخنران بعدي برنامه بود كه به موضوع «تكم خواني» به عنوان يكي از هنرهاي نمايشي اصيل و بومي اردبيل پرداخت و گفت: «من در اين سخنراني سعي دارم اصالت يكي از هنرهاي بومي مان را نشان بدهم و بگويم كه ما چه توانمندي هايي داريم و به خاطر تجدد گرايي فاصله عميقي ميان خودمان و فرهنگ گذشته مان ايجاد كرده ايم.»

وي گفت: «تكم خواني عمر درازي دارد و اصل و منشأ آن در هزار توي تاريخ گم شده است، اما اين هنر در دوره صفويه بسيار مورد توجه واقع شد و حتي اشعار مذهبي نيز به آن افزوده شد. تكم به معناي بز نر پيش قراول است، در اين همايش آييني تكم را با چوب، به صورت يك عروسك ميله اي مي سازند و روي آن را با پارچه هاي سرخ و زرد و سبز و سكه تزيين مي كنند. اين عروسك خاص نوروز است و تكم چي ها كه از كوهستان مي آيند، اشعاري را مربوط به بهار و زايش مي خوانند.»

وي گفت: «تكم را مي توان در شاخه هنرهاي نمايشي بررسي كرد. اين نمايش آييني مثل ديگر نمايش هايي از اين دست، ساختاري بسيار ساده دارد و با طبيعت بسيار هم گون است.»

پس از سخنان جديكار، يكي از تكم چي هاي روستايي به صورت زنده به اجراي اين نمايش بومي پرداخت. سپس آخرين سخنران اين همايش، دكتر مهدي هراتي درباره «تجلي ميراث هنري و فرهنگي صفويه در آرامگاه شيخ صفي الدين اردبيلي» سخنراني كرد و گفت: «مي خواهم به ميراثي اشاره كنم كه مجموعه شيخ صفي با آن پيوندي ديرينه دارد. شيخ صفي از مشايخ عرفا است كه در سن 58 سالگي در اردبيل درگذشت. اردبيل (ارتابيل، ارتاويل) از واژگان عهد باستان است و به معناي شهر خورشيد و شهر آريا است. در جايي هم اردبيل را به معناي غرش پيل دمان گفته اند. اين شهر با وجود مشايخ بزرگ و موقعيت جغرافيايي اش كه سر در دامان سبلان دارد، همواره از جايگاه قدسي برخوردار بوده و هنر آن هنر والا و ارشمندي محسوب مي شده است.»